Αντιλήψεις καταναλωτών για τις κυκλικές πρακτικές στην παραγωγή προϊόντων διατροφής: μελέτη περίπτωσης στην Ελλάδα

Abstract

Η βιώσιμη ανάπτυξη αποτελεί πλέον στρατηγική προτεραιότητα για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα στον κλάδο των τροφίμων, ο οποίος χαρακτηρίζεται από υψηλή κατανάλωση πόρων και σημαντικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις. Η κυκλική οικονομία, ως βασική συνιστώσα της βιωσιμότητας, προτείνει ένα μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης που στοχεύει στη μείωση των αποβλήτων και την επαναχρησιμοποίηση των πόρων. Παρά τις αυξανόμενες εταιρικές πρωτοβουλίες, παραμένει ασαφές κατά πόσο οι καταναλωτές κατανοούν και αποδέχονται τις κυκλικές πρακτικές. Η παρούσα μελέτη εστιάζει στις αντιλήψεις και προτιμήσεις των καταναλωτών σχετικά με τις κυκλικές πρακτικές στην παραγωγή τροφίμων, με στόχο να διερευνήσει τον βαθμό ενημέρωσης, αποδοχής και επιρροής αυτών των πρακτικών στις καταναλωτικές επιλογές. Η ερευνητική προσέγγιση βασίστηκε σε ποσοτική μεθοδολογία, μέσω δομημένου ερωτηματολογίου επταβάθμιας κλίμακας Likert, το οποίο απευθύνθηκε σε δείγμα καταναλωτών στην Ελλάδα. Παράλληλα, εξετάστηκε η στρατηγική της εταιρείας Ε.Ι. Παπαδοπούλου Α.Ε. ως μελέτη περίπτωσης εφαρμογής βιώσιμων πρακτικών. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση, η γνώση και η αξία που αποδίδεται στο περιβάλλον συνδέονται θετικά με την προτίμηση για προϊόντα κυκλικής οικονομίας. Οι καταναλωτές με υψηλή περιβαλλοντική συνείδηση είναι πιο πιθανό να επιλέγουν προϊόντα με μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και να εμπιστεύονται επιχειρήσεις που εφαρμόζουν πρακτικές κυκλικής οικονομίας. Επιπλέον, η αντίληψη ποιότητας δεν επηρεάζεται αρνητικά από τη χρήση ανακυκλωμένων υλικών ή/ και ανακυκλώσιμων υλικών συσκευασίας, ενώ η ενημέρωση ενισχύει την εμπιστοσύνη προς τις εταιρείες. Συμπερασματικά, η μελέτη αναδεικνύει τη σημασία της ενημέρωσης και της διαφάνειας ως καθοριστικούς παράγοντες για την ενίσχυση της εμπιστοσύνης και της προτίμησης των καταναλωτών προς τις επιχειρήσεις που επενδύουν σε κυκλικές στρατηγικές. Η ενεργή συμμετοχή των καταναλωτών αποτελεί προϋπόθεση για την επιτυχία της κυκλικής οικονομίας στον κλάδο των τροφίμων.Abstract Sustainable development has become a strategic priority for businesses worldwide, especially in the food industry, which is one of the most resource-intensive and environmentally impactful sectors. Circular economy, as a key component of sustainability, promotes a production and consumption model focused on waste reduction and resource reuse. Despite increasing corporate initiatives, it remains unclear to what extent consumers understand and accept circular practices. This study focuses on consumer perceptions and preferences regarding circular practices in food production, aiming to explore the level of awareness, acceptance, and influence of these practices on purchasing behavior. The research employed a quantitative methodology using a structured questionnaire based on a seven-point Likert scale, distributed to a sample of consumers in Greece. Additionally, the strategy of E.I. Papadopoulos S.A. was examined as a case study of sustainable practice implementation in the food sector. Findings indicate that environmental awareness, knowledge, and the value attributed to sustainability are positively associated with consumer preference for circular products. Environmentally conscious consumers are more likely to choose products with a reduced footprint and trust companies that implement circular practices. Moreover, the perception of product quality is not negatively affected by using recycled materials or recyclable packaging materials, while consumer awareness significantly enhances trust in companies. In conclusion, the study highlights the importance of information and transparency as key factors in strengthening consumer trust and preference toward businesses that invest in circular strategies. Active consumer participation is essential for the successful adoption of circular economy principles in the food industry.