Σχεδιαστική πρόταση ανάπλασης του πολυχώρου λιπασμάτων του Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας

Abstract

Η περιοχή του Πολυχώρου Λιπασμάτων στη Δραπετσώνα αποτελεί έναν εκτεταμένο πρώην βιομηχανικό χώρο ιδιαίτερης σημασίας για το παραλιακό μέτωπο του Πειραιά και την ευρύτερη μητροπολιτική ενότητα. Πρόκειται για έναν χώρο με έντονο βιομηχανικό αποτύπωμα και ισχυρή ιστορική και κοινωνική ταυτότητα, ο οποίος σήμερα λειτουργεί αποσπασματικά ως ελεύθερος δημόσιος χώρος, χωρίς σαφή χωρική οργάνωση και συνοχή. Η παρούσα διπλωματική εργασία εστιάζει στην επαναπροσέγγιση και αναδιαμόρφωση του Πολυχώρου Λιπασμάτων μέσω μιας ολοκληρωμένης πρότασης αστικής ανάπλασης, με στόχο την ανάδειξη της ιστορικής μνήμης του τόπου και την επανασύνδεσή του με τον αστικό ιστό και το θαλάσσιο μέτωπο. Η πρόταση επιδιώκει την ενοποίηση των επιμέρους λειτουργιών και υπαίθριων χώρων, δημιουργώντας ένα συνεκτικό και πολυλειτουργικό τοπίο δημόσιας ζωής, πολιτισμού αθλητισμού και αναψυχής. Καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της σχεδιαστικής στρατηγικής διαδραματίζει η βιομηχανική κληρονομιά της περιοχής, η οποία επανερμηνεύεται μέσα από σύγχρονες χρήσεις και παρεμβάσεις, ενισχύοντας τον χαρακτήρα του χώρου ως φορέα συλλογικής μνήμης και ταυτότητας. Παράλληλα, η πρόταση ενσωματώνει αρχές βιώσιμου σχεδιασμού, με έμφαση στη δημιουργία πράσινων υποδομών, αθλητικών εγκαταστάσεων στη βελτίωση του μικροκλίματος και στην προώθηση ήπιων μορφών μετακίνησης. Συνολικά, η προτεινόμενη ανάπλαση επιχειρεί να μετασχηματίσει τον Πολυχώρο Λιπασμάτων σε έναν ενεργό και προσβάσιμο δημόσιο τόπο, ικανό να λειτουργήσει ως σημείο αναφοράς για τη Δραπετσώνα και το παραλιακό μέτωπο του Πειραιά. Μέσα από τη σαφή οργάνωση των χρήσεων, την ανάδειξη των υφιστάμενων χωρικών και ιστορικών στοιχείων και τη δημιουργία ποιοτικών υπαίθριων χώρων, ο χώρος επαναπροσδιορίζεται ως πεδίο κοινωνικής συνάντησης, πολιτιστικής έκφρασης και καθημερινής δραστηριότητας. Η πρόταση δεν αντιμετωπίζει τον Πολυχώρο Λιπασμάτων ως ένα μεμονωμένο έργο ανάπλασης, αλλά ως έναν ζωντανό αστικό πυρήνα που ενισχύει τη σχέση της πόλης με τη θάλασσα και συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων, διατηρώντας παράλληλα τη μνήμη και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του τόπου.Abstract The area of Lipasmata multifunctional park constitutes an extensive former industrial site of major importance for the coastal front of Piraeus and the wider metropolitan area. It is a place with a strong industrial imprint and a distinct historical and social identity, which currently functions in a fragmented manner as an open public space, lacking clear spatial organization and cohesion. This diploma thesis focuses on the reinterpretation and redevelopment of lipasmata multifunctional park through an integrated urban regeneration proposal, aiming to highlight the historical memory of the site and to reconnect it with the urban fabric and the waterfront. The proposal seeks to unify the individual functions and open spaces, creating a coherent and multifunctional landscape of public life, culture, sports, and recreation. A key role in shaping the design strategy is played by the industrial heritage of the area, which is reinterpreted through contemporary uses and interventions, reinforcing the character of the site as a carrier of collective memory and identity. At the same time, the proposal incorporates principles of sustainable design, with an emphasis on the creation of green infrastructure and sports facilities, the improvement of the microclimate, and the promotion of soft modes of mobility. Overall, the proposed redevelopment aims to transform the Lipasmata multifunctional park into an active and accessible public place, capable of functioning as a landmark for Drapetsona and the coastal front of Piraeus. Through the clear organization of uses, the enhancement of existing spatial and historical elements, and the creation of high quality open spaces, the site is redefined as a field of social interaction, cultural expression, and everyday activity. The proposal does not treat Lipasmata multifunctional park as an isolated redevelopment project, but as a vibrant urban core that strengthens the city’s relationship with the sea and substantially contributes to the improvement of residents’ quality of life, while preserving the memory and distinctive character of the place.