Κατανάλωση πόσιμων υποκατάστατων γεύματος: διερεύνηση γνωστικών μεροληψιών και αντιλήψεων καταναλωτών

Abstract

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τις αντιλήψεις και τις στάσεις των καταναλωτών απέναντι στα πόσιμα υποκατάστατα γεύματος, εστιάζοντας στον ρόλο των γνωστικών μεροληψιών και της λεκτικής πλαισίωσης (framing) στην αξιολόγηση της αντιλαμβανόμενης υγιεινότητας, της ποιότητας και της πρόθεσης χρήσης των προϊόντων. Για τον σκοπό αυτό, χρησιμοποιήθηκαν δύο ισοδύναμες εκδοχές ερωτηματολογίου, στις οποίες το ίδιο προϊόν παρουσιαζόταν είτε ως «Υποκατάστατο Γεύματος» είτε ως «Πλήρες Θρεπτικό Ρόφημα». Τα ερωτηματολόγια διανεμήθηκαν σε δείγμα 221 συμμετεχόντων και τα δεδομένα αναλύθηκαν με τη χρήση του λογισμικού SPSS και γραμμικών μοντέλων παλινδρόμησης. Κατά την ανάλυση λήφθηκαν υπόψη βασικά δημογραφικά χαρακτηριστικά, όπως το φύλο, η ηλικία, το μηνιαίο εισόδημα και το επίπεδο εκπαίδευσης. Τα αποτελέσματα της απλής γραμμικής παλινδρόμησης έδειξαν στατιστικά σημαντική διαφοροποίηση στην αντιλαμβανόμενη υγιεινότητα και ποιότητα μεταξύ των δύο εκδοχών, με υψηλότερες αξιολογήσεις όταν το προϊόν παρουσιαζόταν ως «Πλήρες Θρεπτικό Ρόφημα», υποδηλώνοντας επίδραση του πλαισίου παρουσίασης στις καταναλωτικές αντιλήψεις. Ωστόσο, στην πολυπαραγοντική ανάλυση, όπου συνυπολογίστηκαν κοινωνικές επιρροές, η διαφοροποίηση αυτή δεν διατηρήθηκε. Αντίθετα, διαπιστώθηκε ότι ο τύπος του ερωτηματολογίου επηρέασε την προθυμία πληρωμής στην τιμή των 3,50€ ανά φιάλη, με υψηλότερη προθυμία πληρωμής όταν το προϊόν παρουσιαζόταν ως «Υποκατάστατο Γεύματος», αναδεικνύοντας την επίδραση του framing στις οικονομικές αποφάσεις των καταναλωτών. Επιπλέον, ανεξαρτήτως του τρόπου παρουσίασης, το φύλο επηρέασε την αντίληψη της υγιεινότητας και της ποιότητας, με τους άνδρες να εμφανίζονται περισσότερο δεκτικοί σε στρατηγικές μάρκετινγκ. Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι οι στάσεις απέναντι στα πόσιμα υποκατάστατα γεύματος διαμορφώνονται από δημογραφικούς και ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, ενώ το πλαίσιο παρουσίασης επηρεάζει ενδογενώς την προθυμία πληρωμής.Abstract This study examines consumer perceptions and attitudes toward liquid meal replacements, focusing on the role of cognitive biases and verbal framing in shaping perceived healthiness, product quality, and intention to use. To this end, two equivalent versions of a questionnaire were developed, in which the same product was described either as a “Meal Replacement” or as a “Complete Nutritional Drink.” The questionnaires were distributed to a total sample of 221 participants, and the data were analyzed using SPSS and linear regression models. The analysis accounted for key demographic characteristics, including gender, age, monthly income, and educational level. Results from simple linear regression indicated statistically significant differences in perceived healthiness and quality between the two questionnaire versions, with higher ratings observed when the product was framed as a “Complete Nutritional Drink,” suggesting an effect of presentation framing on consumer perceptions. However, when social influences were included in the multivariate analysis, these differences were no longer significant. In contrast, the multivariate model revealed that questionnaire type significantly affected willingness to pay at a price point of €3.50 per bottle, with higher willingness to pay when the product was presented as a “Meal Replacement,” highlighting the direct impact of framing on economic decision-making. Additionally, regardless of framing, gender was found to influence perceptions of healthiness and quality, with male participants appearing more receptive to marketing strategies. Overall, the findings indicate that attitudes toward liquid meal replacements are shaped by a combination of demographic and psychosocial factors, while presentation framing exerts an intrinsic effect on willingness to pay.