Επίδραση του Κανονισμού 2015/2283 της ΕΕ σχετικά με τα Νέα Τρόφιμα (Novel Foods) στην καινοτομία και την είσοδό τους στην αγορά

Abstract

Η παρούσα μελέτη εξετάζει τον αντίκτυπο του Κανονισμού (ΕΕ) 2015/2283 για τα Νέα Τρόφιμα (Novel Foods) στην καινοτομική δραστηριότητα των επιχειρήσεων στον τομέα των τροφίμων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η ανάλυση βασίστηκε σε δεδομένα διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Πατεντών (EPO) για 24 χώρες κατά την περίοδο 2010–2023, χρησιμοποιώντας υπόδειγμα πάνελ σταθερών επιδράσεων (Fixed Effects Models) με προσέγγιση Difference-in-Differences και ανάλυση τύπου event study. Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι η περίοδος μετά την εφαρμογή του Κανονισμού συνδέεται αρχικά με μείωση στις αιτήσεις πατεντών, γεγονός που υποδηλώνει πιθανή περίοδο προσαρμογής των επιχειρήσεων στο νέο κανονιστικό πλαίσιο. Ωστόσο, η ανάλυση τύπου event study υποδεικνύει ότι δύο έως τρία έτη μετά την εφαρμογή εμφανίζονται ενδείξεις ανάκαμψης στην καινοτομική δραστηριότητα. Επιπλέον, ο έλεγχος της περιόδου 2010–2020 δείχνει ότι η θετική επίδραση στις αιτήσεις πατεντών για τα Νέα Τρόφιμα μετά το 2018, γίνεται πιο εμφανής όταν εξαιρούνται τα τελευταία έτη του δείγματος, υποδεικνύοντας ότι η πτώση στις αιτήσεις πατεντών μετά το 2021 ενδέχεται να συνδέεται με εξωγενείς παράγοντες και με φαινόμενα καθυστέρησης κατωχήρωσης και δημοσίευσης των πατεντών από το Ευρωπαϊκό Γραφείο Πατεντών. Η μελέτη υποστηρίζει ότι, αν και ο Κανονισμός (ΕΕ) 2015/2283 θεσπίστηκε με σκοπό την απλούστευση και διαφάνεια των διαδικασιών έγκρισης νέων τροφίμων, η αυστηρότερη αξιολόγηση και οι αυξημένες απαιτήσεις της EFSA ενδέχεται να λειτούργησαν αρχικά αποτρεπτικά. Επιπλέον, η ύπαρξη προστασίας δεδομένων που παρέχεται μέσω του νέου Κανονισμού ενδέχεται να μείωσε το κίνητρο για παράλληλη κατοχύρωση ευρεσιτεχνιών. Συνολικά, τα ευρήματα δείχνουν ότι ο Κανονισμός (ΕΕ) είχε σύνθετη και χρονικά διαφοροποιημένη επίδραση στην καινοτομία, με αρχική κάμψη και στη συνέχεια ενδείξεις σταδιακής ανάκαμψης σε συγκεκριμένα έτη μετά την εφαρμογή του Κανονισμού. Η μελέτη συμβάλλει στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο οι κανονιστικές αλλαγές επηρεάζουν τις επενδύσεις σε έρευνα και ανάπτυξη, αναδεικνύοντας τη σημασία εξισορρόπησης μεταξύ ασφάλειας και ενθάρρυνσης της καινοτομίας.Abstract This study examines the impact of Regulation (EU) 2015/2283 on Novel Foods on the innovative activity of firms operating in the food sector within the European Union. The analysis is based on patent data from the European Patent Office (EPO) covering 24 countries over the period 2010–2023 and employs fixed-effects panel models with a Difference-in-Differences design as well as an event-study approach. The results indicate that the period following the implementation of the Regulation is initially associated with a decline in patent applications, suggesting a potential adjustment phase for firms responding to the new regulatory framework. However, the event-study analysis shows signs of a rebound in innovative activity two to three years after implementation. Additionally, restricting the sample to the period 2010–2020 reveals that the positive effect on Novel Food patent applications after 2018 becomes more pronounced when the final years of the dataset are excluded. This finding suggests that the decline in patent applications after 2021 may be linked to external factors and to delays in patent filing and publication processes at the European Patent Office. The study argues that although Regulation (EU) 2015/2283 was introduced to simplify and increase the transparency of the authorization procedures for Novel Foods, the stricter evaluation requirements imposed by EFSA may have initially acted as a deterrent. Moreover, the data-protection provisions introduced by the Regulation may have reduced incentives for firms to seek parallel patent protection. Overall, the findings suggest that the Regulation has had a complex and time-varying effect on innovation, characterized by an initial decline followed by gradual recovery in specific years after its implementation. The study contributes to a better understanding of how regulatory interventions shape research and development investment, highlighting the importance of balancing safety considerations with the promotion of innovation.