Φυτικός διάκοσμος σε αττικά αγγεία της κλασικής περιόδου

Abstract

Στις αγγειογραφίες, στα αττικά αγγεία της κλασικής περιόδου, απεικονίζεται ένα ευρύ φάσμα φυτικών θεμάτων, τα οποία συνδυάζουν διακοσμητική και συμβολική λειτουργία. Η γεωμορφολογία της Αττικής, με τους λόφους, τις βραχώδεις εκτάσεις και τις περιορισμένες πεδιάδες, ευνοούσε την παρουσία και καλλιέργεια συγκεκριμένων φυτικών ειδών. Η εικονογραφική ανάλυση και η μελέτη επιλεγμένων αγγειογραφιών δείχνουν ότι η ιδιόμορφη φυσιογνωμία του εδάφους της Αθήνας και η ανάλογη βλάστηση όριζαν και τα είδη των φυτών, που οι αγγειογράφοι επέλεγαν για τις εικαστικές τους δημιουργίες. Καθώς ενσωματώνουν στοιχεία από το φυσικό περιβάλλον, οικεία στους ίδιους αλλά και στους αποδέκτες, διασώζουν και πληροφορίες σχετικά με τη χλωρίδα της Αθήνας. Τα πιο διαδεδομένα αυτοφυή φυτά της Αθήνας, η ελιά, το κλίμα, ο κισσός, η δάφνη, περιβάλλονται με ιερή διάσταση και ανάγονται σε σύμβολα υψηλών εννοιών. Αποδίδεται στη φύση πνευματική διάσταση και η υψηλή τεχνική των αγγειογράφων αναδεικνύει την ενδιαφέρουσα σχέση του φυσικού περιβάλλοντος με την καθημερινή ζωή των Αθηναίων. Η εικονογραφία των φυτών, στα αττικά αγγεία της κλασικής περιόδου, αποτυπώνει σε ένα ενιαίο και αδιαχώριστο καλλιτεχνικό σύνολο τη φύση με τη μυθολογία, τη θρησκεία και την κουλτούρα των Αθηναίων του 5ου π.Χ. αιώνα. Οι εικαστικές δημιουργίες των Αθηναίων αγγειογράφων συνεχίζουν και σήμερα να εντυπωσιάζουν. Από έρευνα σχετικά με τον τρόπο που οι σύγχρονοι Έλληνες προσεγγίζουν τα θέματα των παραστάσεων των αγγείων, διαπιστώνεται ότι τα φυτικά μοτίβα ελκύουν την προσοχή τους. Ο αισθητικός, λειτουργικός ή συμβολικός ρόλος του φυτικού διακόσμου και η αρμονική συνύπαρξή του με θέματα μυθολογικά, λατρευτικά ή της καθημερινότητας είναι οικείος στην οπτική μνήμη τους.Abstract In the vase paintings, on Attic vases of the classical period, a wide range of plant themes is depicted, which combine decorative and symbolic function. The geomorphology of Attica, with its hills, rocky areas and limited plains, favored the presence and cultivation of specific plant species. The iconographic analysis and the study of selected vase paintings show that the peculiar physiognomy of the soil of Athens and the corresponding vegetation also defined the types of plants that the vase painters chose for their artistic creations. As they incorporate elements from the natural environment, familiar to themselves and to the recipients, they also preserve information about the flora of Athens. The most widespread native plants of Athens, the olive tree, the clima, the ivy, the laurel, are surrounded by a sacred dimension and are reduced to symbols of high concepts. Nature is given a spiritual dimension and the high technique of the vase painters highlights the interesting relationship between the natural environment and the daily life of the Athenians. The iconography of plants on Attic vases of the classical period captures in a single and inseparable artistic whole nature with the mythology, religion and culture of the Athenians of the 5th century BC. The visual creations of the Athenian vase painters continue to impress today. From research on the way in which modern Greeks approach the themes of the representations of vases, it is found that plant motifs attract their attention. The aesthetic, functional or symbolic role of plant decoration and its harmonious coexistence with mythological, cult or everyday themes is familiar to their visual memory.