Διερεύνηση των χαρακτηριστικών του αγροτικού τοπίου της καλλιέργειας καπνού στα Πομακοχώρια, Ξάνθης

Abstract

Το αγροτικό τοπίο αποτελεί ένα δυναμικό σύστημα που διαμορφώνεται από την αλληλεπίδραση φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και αντικατοπτρίζει τις κοινωνικές, οικονομικές και περιβαλλοντικές διεργασίες μιας περιοχής. Η παρούσα εργασία διερευνά τα χαρακτηριστικά που συνθέτουν το αγροτικό τοπίο της καλλιέργειας καπνού στα Πομακοχώρια του Δήμου Μύκης της ΠΕ Ξάνθης καθώς και τις μεταβολές που έχουν υποστεί με έμφαση στις αλλαγές στη χρήση γης, στη δυναμική των καλλιεργειών και στη σχέση ανθρώπου - τοπίου. Μέσα από τη χρήση δορυφορικών εικόνων, χαρτογραφήσεων και επιτόπιων καταγραφών, τεκμηριώνονται οι διαφοροποιήσεις που παρατηρούνται σε βάθος δεκαετίας, με ιδιαίτερη εστίαση στις χρονιές 2015, 2020 και 2024. Η μεθοδολογία συνδυάζει ποιοτική και ποσοτική ανάλυση, επιτρέποντας την καταγραφή των τάσεων αγροτικής υποβάθμισης, αναγέννησης, αλλά και των πολιτισμικών και περιβαλλοντικών χαρακτηριστικών που προσδιορίζουν την ταυτότητα του τοπίου. Μέσω της SWOT ανάλυσης και της τεκμηριωμένης βιβλιογραφικής επισκόπησης, διατυπώνονται προτάσεις για την ορθολογική διαχείριση και προστασία του αγροτικού χώρου, προσανατολισμένες στη βιωσιμότητα και τη διατήρηση της πολιτισμικής κληρονομιάς. Τα αποτελέσματα αναδεικνύουν τη σημασία της συμμετοχικής προσέγγισης και της σύνδεσης των τοπικών κοινοτήτων με τις πολιτικές τοπίου, στο πλαίσιο ενός πιο ανθεκτικού και ενταγμένου σχεδιασμού.

Abstract Rural landscapes constitute dynamic systems shaped by the interaction between natural and human factors, reflecting the social, economic, and environmental processes of a region. This thesis investigates the characteristics that compose the agricultural landscape of tobacco cultivation in Pomakohoria of the Municipality of Myki, in the Prefecture of Xanthi, as well as the alterations that have taken place, with an emphasis on land use changes, crop dynamics, and the human - landscape relationship. Utilizing satellite imagery, cartographic material, and field data, the study documents landscape evolution over a ten-year period, with a particular emphasis on the years 2015, 2020, and 2024. The methodological framework combines qualitative and quantitative approaches, enabling the identification of agricultural abandonment, regeneration patterns, and the cultural and ecological attributes that shape the landscape identity. Through a SWOT analysis and the literature review, the study formulates management strategies aimed at promoting sustainability and preserving cultural heritage. The findings underscore the importance of participatory planning and the active engagement of local communities in landscape governance, within the broader context of resilient and inclusive rural planning.