Επίδραση των πολιτικών της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της προγραμματικής περιόδου 2023-2027 στην οικονομική βιωσιμότητα των προβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων: μελέτη περίπτωσης της Περιφερειακής Ενότητας Καρδίτσας

Abstract

Η παρούσα μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία εξετάζει την επίδραση των πολιτικών της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της προγραμματικής περιόδου 2023-2027 στην οικονομική βιωσιμότητα των προβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων, με έμφαση στην Περιφερειακή Ενότητα Καρδίτσας. Η προβατοτροφία αποτελεί κρίσιμο κλάδο της ελληνικής αγροτικής οικονομίας, καθώς συμβάλλει στο αγροτικό εισόδημα, στην απασχόληση, στη διατήρηση της παραγωγικής δραστηριότητας και στην κοινωνική συνοχή των αγροτικών περιοχών. Στο θεωρητικό μέρος παρουσιάζεται η εξέλιξη και η σημασία της προβατοτροφίας σε παγκόσμιο, ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο και αναλύονται τα βασικά εργαλεία της νέας ΚΑΠ. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις άμεσες και συνδεδεμένες ενισχύσεις, στα οικολογικά προγράμματα, στα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης και στις παρεμβάσεις για τις μειονεκτικές περιοχές, τα οποία επηρεάζουν τη διάρθρωση, τη λειτουργία και τις επενδυτικές δυνατότητες των εκμεταλλεύσεων. Το εμπειρικό μέρος βασίζεται σε οικονομικά και τεχνικά δεδομένα έξι προβατοτροφικών εκμεταλλεύσεων της περιοχής, οι οποίες ταξινομούνται σε δύο ομάδες ανάλογα με το μέγεθός τους. Η συγκριτική αξιολόγηση πραγματοποιείται με δείκτες όπως το κόστος παραγωγής, η παραγωγικότητα, το γεωργικό οικογενειακό εισόδημα, το καθαρό κέρδος, η αποδοτικότητα του κεφαλαίου και η συμμετοχή των επιδοτήσεων στη διαμόρφωση των οικονομικών αποτελεσμάτων. Τα αποτελέσματα δείχνουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των εκμεταλλεύσεων. Το κόστος ζωοτροφών, η οργάνωση της εργασίας, η παραγωγικότητα ανά ζώο, η αξιοποίηση του κεφαλαίου και η αποτελεσματική χρήση των ενισχύσεων αποτελούν βασικούς παράγοντες οικονομικής επίδοσης. Οι ενισχύσεις της ΚΑΠ στηρίζουν ουσιαστικά το αγροτικό εισόδημα και περιορίζουν την έκθεση στους κινδύνους της αγοράς, χωρίς όμως να διασφαλίζουν από μόνες τους τη μακροχρόνια βιωσιμότητα. Συμπερασματικά, απαιτούνται στρατηγικές μείωσης του κόστους, βελτίωσης της παραγωγικότητας, ενίσχυσης των συλλογικών σχημάτων, αξιοποίησης της καινοτομίας και διαφοροποίησης των προϊόντων. Λόγω του περιορισμένου αριθμού εκμεταλλεύσεων, τα ευρήματα έχουν χαρακτήρα μελέτης περίπτωσης και δεν γενικεύονται αυτομάτως στο σύνολο του κλάδου, προσφέρουν όμως χρήσιμες ενδείξεις για στοχευμένες παρεμβάσεις πολιτικής και συμβουλευτικής υποστήριξης.Abstract This master’s thesis examines the impact of the Common Agricultural Policy (CAP) for the 2023-2027 programming period on the economic viability of sheep farms, focusing on the Regional Unit of Karditsa. Sheep farming is a key sector of the Greek agricultural economy, contributing to rural income, employment, productive activity and social cohesion in rural areas. The theoretical part outlines the evolution and significance of sheep farming at global, European and national level and analyses the main instruments of the new CAP. Particular attention is paid to direct and coupled payments, eco-schemes, rural development measures and interventions for areas facing natural constraints, all of which affect farm structure, operation and investment capacity. The empirical part uses economic and technical data from six sheep farms in the study area, classified into two groups according to flock size. The comparative assessment is based on indicators such as production cost, productivity, family farm income, net profit, return on capital and the contribution of subsidies to farm economic results. The findings reveal substantial differences among farms. Feed costs, labour organisation, productivity per animal, capital utilisation and the effective use of CAP support are major determinants of economic performance. CAP payments make a substantial contribution to farm income and reduce exposure to market risks; however, they are not sufficient on their own to ensure long-term viability. In conclusion, the sector requires strategies aimed at reducing production costs, improving productivity, strengthening producer cooperation, adopting innovation and differentiating products. Given the limited number of farms, the findings should be interpreted as a case study and cannot automatically be generalised to the entire sector. Nevertheless, they provide useful evidence for targeted policy measures and advisory support.